Aleksander Iwanowicz Marinesko

Należał do grona dowódców okrętów podwodnych, którym dane było przeżyć II wojnę światową, z racji swojego dość swobodnego podejścia do służby i problemów z alkoholem, nie stał się bohaterem ZSRR. Jednak mimo to zapisał się na łamach historii jako ten, który doprowadził do tragedii Wilhelma Gustloffa .

Urodził się 15 stycznia 1913 w Odessie, jego matka była Ukrainką, a ojciec Rumunem o nazwisku Marinecu, które zmienił na Marinesko. Po ukończeniu szkoły pracował jako marynarz, pływał na parowcu Sewastopol na Morzu Czarnym. W 1933 ukończył technikum morskie, po czym pływał jako III i II oficer na parowcach kursujących po Morzu Czarnym. W listopadzie 1933 został powołany do radzieckiej marynarki wojennej skierowany do Leningradu do szkoły podwodnego pływania i po ukończeniu kursu pływał jako drugi oficer na okręcie podwodnym Szcz-306 Floty Bałtyckiej. W 1936 uzyskał stopień podporucznika, a w 1938 awansował na stopień porucznika. Następnie służył jako zastępca dowódcy podwodnego stawiacza min L-1 , po czym, w 1939 roku został dowódcą małego okrętu podwodnego M-96, który został skierowany do Floty Bałtyckiej. W czasie wojny radziecko-fińskiej Marinesko wykonał dwa patrole bojowe, bez sukcesów bojowych. Za wyniki w wyszkoleniu załogi M-96 w 1940 został awansowany na kapitana-lejtnanta i nagrodzony złotym zegarkiem a załoga pieniędzmi.

Po rozpoczęciu wojny niemiecko-radzieckiej, od lipca pływał bojowo dowodząc M-96 , uczestniczył na nim w trzech patrolach bojowych na Bałtyku. Po dwóch patrolach doszło do kryzysu, M-96 miał zostać przerzucony na Morze Kaspijskie, co spowodowało problemy alkoholowe ambitnego dowódcy. W czasie trzeciego patrolu 14 sierpnia 1942 zatopił fiński transportowiec Helene, obecnie prawdopodobne, za co Marinesko został odznaczony, po raz pierwszy Orderem Lenina. Mimo pewnych problemów z dyscypliną oraz nadużywania alkoholu w bazie, pod koniec 1942 został awansowany na komandora podporucznika i ponownie przyjęty na kandydata do partii komunistycznej, z której już został wcześniej wyrzucony w październiku 1941. W kwietniu 1943 został dowódcą średniego okrętu podwodnego S-13 . Jednak kolejny rok był okresem bezczynności, spowodowanym wzmocnieniem blokady Zatoki Fińskiej, spowodowało to kolejne problemy z alkoholem. Do akcji Marinesko ruszył w 1944 roku, podczas pierwszego patrolu, na wodach Zatoki Gdańskiej, 9 października 1944, S-13 , po niecelnym wystrzeleniu 4 torped w stronę transportowca, wdał się z nim w pojedynek artyleryjski na powierzchni, meldując zatopienie transportowca o nośności 5000 BRT, w rzeczywistości ostrzelał trawler Siegfried , który został tylko uszkodzony.

Pod koniec 1944 roku S-13 znalazł się w radzieckiej bazie w Turku w Finlandii, tam doszło do dwóch wydarzeń, które z pewnością spowodowały dalszy obrót historii. Pierwszą aferą w która wdał się Marinesko było pobicie przez niego i trzech mechaników gdzie pobili miejscowego zastępcę komendanta garnizonu. Następne wydarzenie miało miejsce w Nowy Rok, kiedy Marinesko udał się na miasto, mimo zakazu, poświętować. W bazie nie było go do 4 stycznia, groził mu sąd wojenny z zarzutem dezercji sprawę przejął kontrwywiad, podejrzewano, że kapitan mógł zostać zwerbowany przez obcy wywiad. Ostatecznie, z powodu buntu załogi S-13 , powrócił na okręt.

9 stycznia 1945 roku S-13 wyszedł w karny patrol, który miał zamazać wyskok w Turku, miejscem patrolu miał być rejon Zatoki Gdańskiej, a głównym celem miały być niemieckie pancerniki i krążowniki, jednostki cywilne miały być celem drugorzędnym 30 stycznia Marinesko zaatakował niemiecki okręt koszarowy Wilhelm Gustloff, na pokładzie którego ewakuowano do Niemiec sporą ilość żołnierzy i cywili. Po skutecznym ataku wycofał się przed kontrakcją eskorty. Kolejny atak, na transportowiec General Steuben, miał miejsce 10 lutego 1945 roku i tym razem atak był skuteczny. Po zatopieniu dwóch jednostek Marinesko powrócił do bazy, gdzie czekał już na niego komitet powitalny z dowódcą dywizjonu średnich okrętów podwodnych Floty Bałtyckiej na czele. Winy zostały odkupione, a przy okazji złożono wniosek o przyznanie Aleksandrowi Marinesce tytułu Bohatera Związku Radzieckiego, niestety z powodu problemów dyscyplinarnych nic z tego nie wyszło i Marinesko musiał zadowolić się drugim Orderem Czerwonego Sztandaru.

Najsłynniejsza ofiara - Wilhelm Gustloff

Przed ostatnim patrolem bojowym okręt otrzymał Orderem Czerwonego Sztandaru, na pokład, w roli obserwatora wszedł dowódca radziecki dowódca okrętów podwodnych na Bałtyku, co nie spodobało się Marinesce. Patrol odbyty w dniach 20 kwietnia - 23 maja 1945 roku nie przyniósł już żadnych sukcesów. 13 września 1945 za lekceważenie obowiązków, systematyczne pijaństwo i rozwiązłość obyczajową, Marinesko został odsunięty od służby na okrętach podwodnych i zdegradowany do starszego lejtnanta. Przejściowo, od października do listopada 1945 był dowódcą trałowca T-34 bazując w Tallinie, a 20 listopada 1945 został zdemobilizowany.

Po wojnie, w latach 1946 - 49 Marinesko pływał jako starszy oficer na statkach handlowych Leningradzkiej Żeglugi na Bałtyku. Następnie pracował poza żeglugą, a od 1953 był kierownikiem oddziału zaopatrzenia w leningradzkim Instytucie Krwiodawstwa. W związku z posądzeniem go o kradzież został zesłany na trzy lata na Syberie, spędzając zesłanie w więzieniu w Wanino, po czym powrócił do Leningradu. Tam pracował jako ładowacz i dyspozytor. Zmarł w Leningradzie po długiej chorobie nowotworowej 25 listopada 1963. Był odznaczony dwukrotnie Orderem Lenina, w 1942 i 1990 i dwukrotnie Orderem Czerwonego Sztandaru oraz medalami. 30 lat po śmierci, 5 maja 1990 roku prezydent ZSRR, Michaił Gorbaczow, przyznał pośmiertnie tytuł Bohatera Związku Radzieckiego.

Bibliografia:

• Twardowski M., Niewygodny bohater - Kim był Aleksandr Iwanowicz Marinesko - człowiek który zatopił Wilhelma Gustloffa, Morza Statki i Okręty 2003 nr 1.
• internet

Opracował: Łukasz "Lupac" Pacholski // dodano 07.02.2007