2008-01-20 21:06:49
ZU-23-2
Dwulufowy zestaw przeciwlotniczy ZU-23-2 powstał w 1960 r. w Związku Sowieckim. Zadaniem zestawu jest zwalczanie celów niskolecących w odległości do 2,5 km oraz pojazdów opancerzonych na dystansie do 2 km, bezpośredniej osłony wojsk i ważnych obiektów stategicznych przed środkami napadu powietrznego, najczęściej śmigłowcami i niskolecącymi samolotami. Podstawowa wersja zestawu jest stanowiskiem stacjonarnym, umieszczonym na trójpodporowej podstawie.
Armaty działają na zasadzie odprowadzania części gazów prochowych przez poczne otwory w lufach. Do celowania służą przyrządy optyczno-mechaniczne ZAP-23. Amunicja jest dosyłana taśmowo, z dwóch skrzyń mieszczących po 50 pocisków. Zestaw jest napędzany ręcznie, lecz w zmodernizowanych ZU-23-2 można się spotkać z napędami elektrycznymi. ZU-23-2 można holować za pomocą dwóch kuł, odchylanych na boki w pozycji bojowej. W Rosji do roli holownika najczęściej jest wykorzystywany samochód terenowy GAZ-69 lub GAZ-66.
ZU-23-2 może też występować wersji mobilnej, przy użyciu różnorodnych nośników. Najczęściej stosowane to trzyosiowe samochody ciężarowe typu URAL-357 lub dwuosiowe GAZ-66 oraz w przypadku Polski STAR-266. Do tej roli ciężarówkom zdejmuje się ściany skrzyni załadunkowej lub stosuje specjalne platformy, by nie ograniczać pola ostrzału armatom, a od samego zestawu odomontowuje się zbędne koła. Tak zmodyfikowany STAR z ZU-23-2 z wyposażeniem i amunicją występuje w wojsku polskim pod nazwą Hibneryt. Poza ciężarówkami wykorzystuje się także transporter opancerzony ML-TB lub BMD ze zdemontowaną wieżą, ale w Polsce się tego nie stosuje. ZU-23-2 znajduje się na wyposażeniu armii wszystkich państw bloku wschodniego i wielu państw współpracujących niegdyś ze Związkiem Sowieckim. ZU-23-2 mogą występować w bateriach o składzie mieszanym lub pojedynczo, zależnie od strategii użycia. W Wojsku Polskim ZUR-23-2 najczęściej funkconują w plutonach, które składają się z czterech lub dwóch zestawów. Każdy pluton ZUR-23-2 ma jeden kanał celowania. Informacje o celach plutony ZUR-23-2 otrzymują od pulotonu dowodzenia baterii opl, w której skład wchodzą. Cele mogą być wykrywane za pomocą zestawów radiolokacyjno-przelicznikowych ZRP-1 "WAZA", które są szeroko stosowane w bateriach opl w Wojsku Polskim.
ZU-23-2 podczas prowadzenia ognia
Do strzelania używa się amunicji przeciwpancerno-zapalającej API-T, oraz odłamkowo-zapalającej HEI-T. W polskich zakładach ZM Mesko powstały nowe typy amunicji do armat 23 mm: przeciwpancerno-podkalibrowa APDS-T i przeciwpancerna podkalibrowa z rdzeniem fragmentującym FAPDS-T o zasięgu skutecznym 3 km. Lufy są szybkowymienne, dzięki czemu w razie przegrzania się, sprawna załoga może je wymienić w około 14 sekund i odnowić gotowość do prowadzenia ognia. Produkcję armat ZU-23-2 podejmowano poza ZSRR, w tym np. w Polsce. Armaty produkowano także bez licencji w Chinach (Type-80) i Egipcie. W Polsce powstała artyleryjsko-rakietowa odmiana ZU-23-2, czyli ZUR-23-2S, z podstawą dla dwóch wyrzutni Strzła-2M (SA-7) i celownikiem tachometrycznym GP-01R.
ZU-23-2 były z powodzeniem wykorzystywane w wielu konfliktach zbrojnych, dziś jest to już jednak uzbrojenie przestarzałe. Dlatego podjęto prace modernizacyjne, mające na celu przystosować ZU-23-2 do wymagań współczesnego pola walki. Prace były prowadzone w Polsce przez konsorcjum BUMAR i Finlandii przez koncern Patria. Polska modernizacja objęła elektryczne napędy, a całe stanowisko jest sterowane przez celowniczego za pomocą dżojstika, który dzięki elektrospustom służy także do otwierania ognia. Stary celownik optyczno-mechaniczny zastąpiono nowoczesnym celownikiem tachometrycznym, o oznaczeniu CKE-2. Przestarzałe rakiety Strzała-2M zastąpiono nowymi typu GROM o zasięgu 5,5 km. W połączeniu z nową amunicją podkalibrowa do armat uzyskujemy nowoczesny i efektywny środek obrony przeciwlotniczej bliskiego zasięgu. Zmodernizowana armata pod oznaczeniem ZUR-23-2KG JODEK-G od 2002 r. jest wprowadzana na wyposażenie Wojska Polskiego. Drugim po Polsce użytkownikiem JODEK-G będzie Indonezja, która zakupi 14 zestawów, razem z czterema wyrzutniami Poprad, dwoma systemami optycznego wykrywania celów Blenda i mobilnym radarem 3D MMSR. Stanowi to zintegrowany system Kobra, który posłuży do ochrony ważnego lotniska wojskowego w Indonezji. Istnieje szansa na sprzedaż do Indonezji trzech kolejnych systemów.
Pokazuje to, że ZU-23-2 pomimo upływy ponad 40 lat, odpowiednio zmodernizowany nadal może być efektywnym środkiem obrony przeciwlotniczej, zdolnym do działania na współczesnym polu walki. Podjęto próby stworzenia zdalniesterowanej wersji zestawu i ograniczenia obsługi tylko do ładowniczego, ale z powodu wkopywania się podstawy w grunt zrezygnowano z prowadzenia dalszych prac.
ZU-23-2
Zupełnie nowe zastosowanie dla ZU-23-2 odkryły wojska rosyjskie w Afganistanie (podobnie dla PKM-2), potem powtórzone w Czeczenii. Partyzanci atakowali rosyjskie kolumny transportowe i patrole z wysokich urwisk i skał, tam, gdzie nie mógł ich dosięgnąć ogień transporterów opancerzonych z powodu zbyt małych katów podniesienia uzbrojenia. Receptą na to okazały się ZU-23-2 umieszczone na ciężarówkach, które były w stanie dosięgnąć ogniem partyzantów skądkolwiek atakowali. Z czasem ciężarówki były dodatkowo opancerzane, by zapewnić większe bezpieczeństwo załodze. Kolumnę transportową osłaniały zazwyczaj dwa zestawy, jeden z przodu a drugi z tyłu. Kolejnym praktycznym zastosowanie ZU-23-2, stosowanym przez Rosjan w Czeczenii i Polski Kontyngent Wojskowy (PKW) w Iraku jest ochrona baz na terenach okupowanych. Pod kątem ZU-23-2 wykorzystywanych przez PKW w Iraku firma Prexer (producent celowników tachometrycznych dla ZUR-23-2) opracowała specjalną wersję celownika CKE-2, wyposażoną w noktowizyjny moduł nocny, co pozwoli na skuteczne użycie zestawów nocą. Po doświadczeniach PKW w Iraku jest pewne, że zestawy ZU-23-2 staną się stałym komponentem defensywnym polskich baz wojskowych na terenach pełnienia misji pokojowych lub stabilizacyjnych. Działka 23 mm są w stanie zwalczyć praktycznie każde zagrożenie, ze strony ewentualnych napastników, np. rozpędzony pojazd wypełniony materiałami wybuchowymi. ZU-23-2 z pewnością zapisze się w historii, jako uzbrojenie w pewnym sensie uniwersalne.
Dane taktyczno-techniczne:
- uzbrojenie: dwie sprężone armaty 23 mm 2a14/m/m1
- kaliber armat: 23 mm (pociski 23x151)
- prędkość wylotowa (wczesna amunicja): 970 m/s
- zasięg skuteczny przeciw celom powietrznym- 2500 m,
- zasięg skuteczny przeciw celom lądowym- 2000 m
- szybkostrzelność maksymalna: 2000 strz./min
- szybkostrzelność praktyczna: 400 szt./min
- kąt obrotu: 360 stopni ; podniesienia: -10 + 90 stopni
- obsługa: 5 osób
- masa bojowa: 950 kg
- długość: 4,57 m
- wysokość maksymalna: 2,87 m
- szerokość: 1,83 m